MASCOPEX

Tại Hội nghị Điều quốc tế Việt Nam lần thứ 8 năm 2016 ở Đà Nẵng, ông Nguyễn Đức Thanh, Chủ tịch Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas) cho biết, năm nay kim ngạch xuất khẩu nhân điều và sản phẩm từ điều có thể cán mức 3 tỷ USD, so với 2,5 tỷ USD năm 2015. Bên cạnh lượng nhân điều xuất tăng lên trên 300.000 tấn còn có yếu tố giá xuất tăng khá mạnh sau nhiều năm ổn định.

“Nhìn hạt điều, nghĩ tới Việt Nam” không còn là câu slogan của Vinacas mà dần trở thành hiện thực khi Việt Nam chiếm hơn 50% sản lượng nhân điều xuất khẩu toàn cầu. Tại hội nghị Điều quốc tế Việt Nam lần thứ 8 diễn ra cuối tuần qua tại Đà Nẵng đã quy tụ đông đảo với khoảng 300 đại biểu là doanh nghiệp ngành điều tham dự, trong đó, 55% là doanh nghiệp nước ngoài đến từ trên 30 quốc gia trên thế giới.

Những nước nhập khẩu nhân điều nhiều nhất của Việt Nam như Mỹ, các nước EU, Trung Quốc, Úc… cùng với các nước châu Phi có vùng nguyên liệu điều thô lớn nhất thế giới, trong đó bao gồm Liên hiệp hội điều châu Phi (ACA), Hội đồng Bông và hạt điều Bờ Biển Ngà (CCA), Hiệp hội Điều Nigeria (NCAN) đều quy tụ về hội nghị quốc tế hàng năm này.

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh giá điều thế giới biến động mạnh sau thời gian khá ổn định, từ 3,5 USD/LBS điều mã số W320 (320 hạt điều nguyên trắng) lên khoảng 5,5USD/LBS. Điều thô cuối vụ tăng mạnh, từ 1.300USD/tấn(tháng 6) lên 2.250USD/tấn (tháng 9). Lý giải nguyên nhân này, ông Nguyễn Đức Thanh cho rằng, bên cạnh biến đổi khí hậu làm cho sản lượng điều ở Việt Nam, cả châu Phi đều suy giảm, cùng với đó là nhu cầu người tiêu dùng thế giới tăng lên qua từng năm do biết được lợi ích về sức khỏe từ những loại hạt khô, trong đó có nhân điều mang lại. Nhưng tình trạng này lại dẫn đến nhiều vấn đề về tranh chấp thương mại giữa các doanh nghiệp Việt Nam với những doanh nghiệp bán điều thô từ châu Phi.

Là quốc gia chế biến và xuất khẩu nhân điều lớn nhất thế giới, nhưng do phần lớn nguyên liệu chế biến phải nhập khẩu từ châu Phi, một phần Indonesia và Campuchia, khoảng 1 triệu trong tổng số 1,4 triệu tấn điều thô để chế biến là nhập khẩu nên khi giá biến động đã gây ra nhiều phát sinh mà doanh nghiệp Việt Nam phải gánh chịu. Vinacas cho biết, do không chủ động được nguồn nguyên liệu nên khó kiểm soát chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm. Ông Bạch Khánh Nhựt, Phó Giám đốc Cơ quan Vinacontrol (đơn vị giám định điều thô lớn nhất Việt Nam) cho biết, năm nay, điều thô nhập khẩu từ châu Phi chất lượng giảm rõ rệt so với năm 2015.

Chất lượng hạt điều nhập khẩu không ổn định, hàng hóa khi về đến Việt Nam thường bị ẩm, mốc, mọc mầm... nên tỷ lệ hàng hư hỏng cao. Dù theo nhà cung cấp đổ lỗi thời tiết xấu, mưa nhiều, độ ẩm không khí cao, nhưng chính là vấn đề về thu hoạch, xử lý, bảo quản điều thô không được tốt. Hiện tượng hàng mọc mầm, thối nhũn, ẩm, mốc xảy ra với tần suất cao.

Tình trạng giao hàng thiếu khối lượng, lẫn tạp chất, bao bì rách nát vẫn còn làm ảnh hưởng xấu đến uy tín của các nhà xuất khẩu hạt điều thô từ Phi Châu, đồng thời làm thiệt hại kinh tế đối với các nhà nhập khẩu. Do biến động giá lên nên theo ông Nguyễn Đức Thanh, không ít người bán không thực hiện hợp đồng đầy đủ, không giao hàng cho doanh nghiệp Việt Nam hoặc giao hàng nhưng đòi trợ giá, có khi hàng về đến cảng, bộ chứng từ về đến ngân hàng nhưng họ lại sửa bill tàu, giao hàng cho người khác giá cao hơn.

Uy tín xây dựng nhiều năm

Ông Bạch Khánh Nhựt cho biết, độ ẩm là yếu tố quyết định trong việc bảo quản và lưu trữ hạt điều thô, ảnh hưởng trực tiếp đến màu sắc, mùi vị của nhân điều sau khi chế biến. Nếu kiểm soát tốt ẩm độ sẽ nâng cao giá trị thương phẩm của nhân điều, hàm lượng dinh dưỡng ít bị biến đổi và ngược lại. Tỷ lệ nhân nám, nhân vàng giảm thiểu, nhân điều sau khi chế biến có màu sắc tự nhiên, mùi vị đặc trưng của sản phẩm, góp phần đáng kể vào chuỗi sản xuất điều sạch, an toàn của nghành điều Việt Nam. Nhưng độ ẩm hạt điều thô cao, tạo điều kiện nấm mốc phát triển. Khi thu hoạch, bảo quản hạt điều thô không đúng kỹ thuật, độ ẩm hàng hóa cao khi xuất khẩu sẽ gây tổn thất về kinh tế rất lớn. Ngoài tổn thất về khối lượng (từ 2% đến 4% thậm chí loại bỏ lô hàng), người nhập khẩu còn chịu tổn thất về chất lượng, giảm giá trị hàng hóa khoảng 0,6USD/LB đối với nhân điều xuất khẩu sau khi chế biến. Có thể còn phải loại bỏ hoàn toàn khối hàng hóa. Hậu quả, doanh nghiệp nhập khẩu bị thiếu hàng chế biến theo kế hoạch. Nhà nhập khẩu Việt Nam bị vi phạm hợp đồng giao hàng với đối tác thứ ba. Điều này ảnh hưởng đến hình ảnh và uy tín ngành điều Việt Nam.

Phải chăng vì điều này mà nhà nhập khẩu nhân điều cho thị trường các nước EU và Anh, ông Joseph Lang (Kenkko) đến với hội nghị với những băn khoăn về an toàn thực phẩm khi có khoảng 30% sản phẩm đến cảng đầu mối Rotterdam (Hà Lan) bị nhiễm khuẩn. Ông cho biết, chi phí khử khuẩn ở EU cao hơn 15 lần so với ban đầu. Trong khi đó, 95% người tiêu dùng khi mua hàng có nhu cầu thông tin minh bạch, rõ ràng. Muốn biết được sản xuất, chế biến như thế nào. 62% người tiêu dùng muốn biết sản phẩm mua về có chứa chất gây hại sức khỏe hay không. 51% muốn tìm hiểu thông tin về nhãn hiệu, tính dinh dưỡng ngày càng chi tiết. Danh tiếng, uy tín của doanh nghiệp hay của quốc gia phải mất nhiều năm mới có thể xây dựng nên, nhưng với truyền thông xã hội hiện nay sẽ lan truyền thông tin rất nhanh, có thể bị đổ biển trong thời gian ngắn nếu thông tin xấu xảy ra. Cần biết điều chỉnh khi có khách hàng yêu cầu. Trong thế giới ngày nay, dù tiếng nói khác nhau, mục tiêu khác nhau nhưng cùng phải biết học thứ ngôn ngữ chung, đó là tiếng nói về chất lượng, về an toàn thực phẩm. Có chung tiếng nói thì mới có thể cùng nhau phát triển. Tại hội nghị này, nhà xuất khẩu điều thô châu Phi, nhà chế biến nhân điều Việt Nam hay nhà nhập khẩu nhân điều các nước đều là đối tác của nhau trong một chuỗi liên kết, làm cầu nối đến với người tiêu dùng. Hãy cùng cộng tác, cùng ngồi lại, giải quyết thách thức để có kết quả tốt hơn, cùng hướng đến thành công thay vì chỉ nghĩ đến lợi ích cục bộ. Đó mới là hướng đi bền vững cho các bên.

Công Phiên (Báo SGGP)

Hôm nay (15/11), giá cà phê tại thị trường Việt Nam và thế giới đều tăng mạnh. Giá cà phê Robusta trên sàn London kỳ hạn 11/16 tăng mạnh 55 USD/tấn, hay +2,64% lên mức 2.138 USD/tấn, các kỳ hạn khác cũng tăng mạnh 59 - 72 USD/tấn. Giá cà phê arabica trên sàn New York kỳ hạn 12/16 tăng mạnh 2,35 cent/lb hay +1,47% lên mức 161,80 cent/lb, các kỳ hạn khác cũng tăng mạnh 2,35 - 2,45 cent/lb. Sáng nay, giá cà phê nhân xô tại Tây Nguyên tăng mạnh 1,4 triệu đồng/tấn, lên mức 43,3 - 43,7 triệu đồng/ tấn.

Dữ liệu của ngành điều cho thấy nhu cầu tiêu thụ đã tăng trưởng 53% kể từ năm 2010, nhanh hơn bất kỳ loại hạt nào khác. Giờ đây, hạn hán nghiêm trọng nhất trong vòng một thế kỷ qua đã khiến Việt Nam, nước xuất khẩu điều lớn nhất thế giới, đối mặt với sản lượng thấp.

Lượng mưa thấp tại đồng bằng sông Cửu Long và nhiều vùng khác trên cả nước đã làm giảm sản lượng của nhiều mặt hàng nông sản xuất khẩu chính của Việt Nam như gạo, tiêu đen, cà phê và thủy sản. Sản lượng điều thu hoạch trong mùa vụ năm nay đã giảm 11%, đẩy giá thu mua trong nước tăng 1/3, lên mức cao nhất từ trước đến nay.

"Không có năm nào như năm nay", ông Nguyễn Đức Thanh, Chủ tịch Hiệp hội Điều Việt Nam, nói với Bloomberg. Ông cho biết thêm rằng giá có thể vẫn sẽ ở mức cao cho tới kỳ thu hoạch đầu năm tới.

Hạt điều đã vượt qua quả óc chó và hạt dẻ cười (quả Hồ trăn - pistachios) trong những năm gần đây để xếp thứ nhì sau quả hạnh nhân trong nhóm hạt cây (tree nuts), theo dữ liệu của Hội đồng hạt và trái cây khô quốc tế (INC). Hiện thị trường các loại hạt cây có trị giá 30 tỷ USD, riêng hạt điều là 5,2 tỷ USD.

Theo dữ liệu thu thập được, mức tiêu thụ hạt điều toàn cầu trong năm 2014 đạt kỷ lục 716.682 tấn, tăng mạnh so với mức 469.241 tấn trong năm 2010, INC cho biết.

Nhu cầu tiêu thụ loại hạt này tăng mạnh trên toàn cầu đã châm ngòi cho kim ngạch xuất khẩu tăng mạnh 70%trong hơn một thập kỷ qua, lên mức 503.713 tấn. Trong đó Mỹ chiếm một phần tư thị trường nhập khẩu. Ấn Độ chiếm một phần ba lượng tiêu thụ toàn cầu, đồng thời là nước xuất khẩu lớn thứ hai thế giới.

Nhu cầu hạt điều đã tăng 53% kể từ năm 2010, với một nửa được tiêu thụ tại Ấn Độ và Mỹ. Nguồn: Bloomberg/INC

Cây điều thường được trồng thương mại ở vùng có lượng mưa nhiều và khí hậu ấm áp như miền Nam Việt Nam. Tuy nhiên, đợt khô hạn bất thường trong năm qua đã gây ra thiệt hại trong ngành nông nghiệp, ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng kinh tế của Chính phủ năm nay.

Tại Bình Phước, tỉnh chiếm hơn nửa sản lượng thu hoạch điều của Việt Nam, ông Hoàng Thùy Dương (45 tuổi) cho biết ông chỉ thu hoạch được 8 tấn điều trong năm nay, thấp hơn so với mức trung bình là 11 tấn. Hạn hán "đã khiến cây điều bị còi cọc, khiến các chồi non bị giảm khả năng ra hoa, đậu trái", ông Dương - người nông dân có hơn 20 năm trồng 4 ha điều - cho biết.

Giá điều thô trong nước đã tăng lên 52.000 đồng một kg, mức cao kỷ lục, từ mức 38.000 đồng hồi đầu năm, theo số liệu của Hiệp hội Điều (Vinacas).

Bóc trần hạt điều

Tuy vậy, ngành điều Việt Nam không hoàn toàn phụ thuộc vào sản lượng trong nước. Khoảng 2/3 nguồn cung đầu vào của ngành là đến từ các nơi khác. Tây Phi chiếm khoảng 46% sản lượng điều thô thế giới năm 2015, và phần lớn điều trồng nơi đây được chế biến tại Ấn Độ, Việt Nam và Brazil.

Phần lớn nguồn cung điều chế biến của Việt Nam đến từ điều thô châu Phi. Nguồn: Bloomberg/INC

Việc chế biến cần nhiều lao động. Mỗi khu thu hoạch vỏ hạt điều được làm mềm bằng hơi nước sau đó được bóc ra bằng tay. Các hạt được sấy khô, bóc vỏ và được phân loại theo kích cỡ và chất lượng. Công nhân thường phải thoa dầu vào tay để tránh tiếp xúc với chất độc trong trái điều, vốn có độ độc tương đương trong lá thường xuân.

Vì vậy, ngay cả khi sản lượng trong nước giảm, kim ngạch xuất khẩu điều của Việt Nam vẫn có thể gia tăng mạnh, một phần do sản lượng tại Bờ Biển Ngà đang gia tăng. Việt Nam có thể nhập khẩu khoảng 800.000 tấnđiều thô chưa bóc vỏ trong năm nay, gấp đôi so với sản lượng trong nước, theo ông Thanh. Việt Nam chiếm 15% sản lượng điều toàn cầu và chiếm 58% thị phần xuất khẩu trong năm 2014.

Xuất khẩu gia tăng

Hiệp hội Điều Việt Nam ước tính kim ngạch xuất khẩu năm nay sẽ đạt 300.000 tấn điều hạt chế biến, tăng từ 286.000 tấn năm ngoái, trong đó xuất khẩu sang Mỹ chiếm 34%. Trong 10 tháng đầu năm, hạt điều góp 2,33 tỷ USD vào tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, cả sản lượng lẫn giá trị xuất khẩu đều tăng, theo Tổng cục Thống kê. Giá trị xuất khẩu cả năm nay có thể đạt mức kỷ lục 2,7 tỷ USD, vượt qua mức kỷ lục của năm ngoái là 2,4 tỷ USD.

Trong khi sản lượng từ châu Phí có thể bù đắp cho một vụ mùa thất thu của Việt Nam, thì việc nhu cầu gia tăng vẫn đang tác động đến thị trường điều chế biến. Giá điều xuất khẩu đã tăng 22% lên 7.809 USD một tấn trong tháng Tám, ông Thanh cho biết, theo số liệu của Bộ Công nghiệp Việt Nam. Còn giá mỗi tấn điều xuất khẩu theo điều kiện FOB tại TPHCM vào ngày 30/10 đạt 9.000 USD.

"Chúng tôi kỳ vọng nhu cầu toàn cầu tăng trưởng một con số trong năm nay, trái ngược với nguồn cung được cho là ổn định hoặc có thể thấp hơn so với năm ngoái", Amit Khirbat, Phó Chủ tịch cao cấp tại Olam International, một công ty kinh doanh điều Việt Nam, nói. "Giá cao trong năm nay có thể ảnh hưởng đến nhu cầu tổng thể trong năm tới".

An Phong (Bloomberg/ NCĐT)

Thủ hiến Scotland, bà Nicola Sturgeon, ngày 16-10 tuyên bố Scotland (thuộc Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland) sẽ tiến hành cuộc trưng cầu dân ý về việc tách khỏi Anh vào năm 2020 nếu Anh ra khỏi Liên minh châu Âu (EU).

Bà Sturgeon nêu rõ quan điểm Scotland là một đối tác bình đẳng trong Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland và Scotland muốn ở lại thị trường chung EU.

Bà Sturgeon đã đưa ra 4 điểm chính để thúc đẩy hoạt động kinh doanh và xuất khẩu của Scotland với EU như thành lập ban điều hành thương mại mới để thu hút kinh nghiệm kinh doanh, xây dựng dự án đặc phái viên thương mại để tuyển dụng những nhà lãnh đạo kinh doanh xuất chúng của Scotland, thành lập tổ hợp thương mại và sáng tạo tại Berlin (Đức) và tăng gấp đôi số lượng nhân viên phát triển của Scotland trên khắp châu Âu.

Ngoài ra, Scotland còn tuyên bố miễn học phí đại học cho các sinh viên đến từ EU học tại Scotland từ năm 2017.

Bà Sturgeon nhấn mạnh để bảo vệ nền kinh tế khỏi những biến động sau Brexit (Anh rời EU), Scotland cần áp dụng cơ chế thương mại mới, mở rộng các kênh phát triển doanh nghiệp, tìm kiếm thị trường mới và đẩy mạnh xuất khẩu. Bà Sturgeon cho rằng cần tạo điều kiện để người dân Scotland có nhiều cơ hội làm việc tại các nước châu Âu khác bởi đây là cách hiệu quả để thúc đẩy kinh tế.

Trong cuộc trưng cầu dân ý vào tháng 6-2016, hơn 60% người dân Scotland đã bỏ phiếu ở lại EU. Do đó, ngay sau cuộc cầu dân ý ở Anh với phần thắng nghiêng về phe Brexit, bà Sturgeon đã nhiều lần tuyên bố Scotland không muốn rời khỏi và quyết tâm ở lại EU. Bà Sturgeon kêu gọi người dân ủng hộ một đất nước Scotland độc lập, theo đuổi mô hình giống các nước châu Âu nhỏ hơn như Na Uy và tự kiểm soát về cả chính trị và kinh tế.

Cách đây 2 năm, Scotland từng tiến hành trưng cầu ý dân về độc lập nhưng đa số cử tri không ủng hộ.

Phúc Minh (TBKTSG Online)