MASCOPEX

Đầu năm 2017, các chuyên gia ngành điều dự báo năm nay xuất khẩu (XK) nhân điều vẫn thuận lợi và sẽ lần đầu tiên vượt mốc 3 tỷ USD và ước đạt khoảng 3,3 tỷ USD (tính cả các sản phẩm phụ từ điều). Tuy nhiên, đến hết tháng 11/2017, đã có thể khẳng định riêng về XK nhân điều sẽ vượt mốc 3,5 tỷ USD.

Thông tin từ Tổng cục Hải quan cho hay, trong 11 tháng đầu năm 2017, XK điều đã đạt 3,214 tỷ USD, tăng 1,1% về lượng và 23,7% về giá trị so cùng kỳ 2016. Trên cơ sở đó, ông Đỗ Hoàng Giang, PCT Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas) khẳng định XK điều cả năm 2017 chắc chắn sẽ lần đầu tiên vượt mốc 3,5 tỷ USD. Ông Tạ Quang Huyên, GĐ Cty Hoàng Sơn 1 (Bình Phước), cũng cho rằng XK điều 2017 sẽ đạt giá trị trên 3,5 tỷ USD.

Những lời khẳng định nói trên hoàn toàn có cơ sở, bởi trong tháng 12, chỉ cần XK được gần 300 triệu USD, ngành điều sẽ vượt mốc 3,5 tỷ USD. Mà nhìn lại XK điều trong năm 2017, từ tháng 5 đến tháng 10, đều đạt từ hơn 300 triệu USD/tháng trở lên. Với những dữ liệu như trên, XK điều trong tháng 12 hoàn toàn có thể đạt mức trên dưới 300 triệu USD, qua đó giúp cho XK điều cả năm chắc chắn vượt mốc 3,5 tỷ USD, cao hơn tới vài trăm triệu USD so với mục tiêu đề ra hồi đầu năm là 3,3 tỷ USD.

Vì sao giá trị XK điều tăng trưởng mạnh trong năm 2017? Nguyên nhân chính là cán cân cung - cầu. Ông Tạ Quang Huyên cho hay, do nhu cầu của thị trường thế giới càng ngày càng tăng cao, nên tình hình tiêu thụ nhân điều trong năm 2017 rất tốt. Trong khi nhu cầu tiêu thụ nhân điều vẫn tăng mạnh thì nguồn cung điều nguyên liệu lại sụt giảm mạnh ở nhiều nước sản xuất lớn, trong đó có Việt Nam.

Điều đó đã làm cho giá nhân điều tăng cao trên toàn cầu, giá điều XK của Việt Nam cũng ở mức cao kỷ lục. 11 tháng đầu năm 2017, nhân điều XK của Việt Nam có giá bình quân là 9.926 USD/tấn, cao hơn 22,3% so với 11 tháng năm 2016. XK sang Hồng Kông đạt mức giá cao nhất, bình quân là 11.553 USD/tấn.

Điều đáng chú ý là các DN điều Việt Nam, ngay sau khi nhận thấy niên vụ điều 2016/2017 sẽ bị giảm mạnh về năng suất, sản lượng do ảnh hưởng thời tiết bất lợi, đã chủ động đẩy mạnh NK điều thô từ châu Phi. 11 tháng đầu năm 2017, các DN đã NK 1,21 triệu tấn điều thô, tăng tới 27,4% so với cùng kỳ 2016. Cộng với hơn 250.000 tấn điều thô thu hoạch trong nước và nguồn điều nhập về từ Campuchia và Lào, các DN điều Việt Nam đã chủ động tạo được nguồn nguyên liệu dồi dào phục vụ cho chế biến XK.

Ông Tạ Quang Huyên cho hay, từ nguồn điều thô NK, qua chế biến của các DN Việt Nam, giá trị thặng dư tăng thêm được khoảng 20%. Như vậy, với 1,21 triệu tấn điều thô đã NK về trong 11 tháng, giá trị thặng dư tăng thêm được sau khi qua chế biến tương đương với hơn 240 ngàn tấn điều thô, gần bằng sản lượng điều của Việt Nam vụ 2016/2017.

Về thị trường, XK nhân điều sang đa số các thị trường đều tăng về giá trị trong 11 tháng đầu năm 2017. Tăng mạnh nhất là Bỉ với mức tăng tới 195,27%. Trong 10 thị trường lớn nhất, tăng trưởng mạnh nhất tại thị trường Nga với mức tăng 56,35%, tiếp đó là Hà Lan với 44,69%, Thái Lan 41,42%...

Về XK điều trong thời gian tới, theo ông Tạ Quang Huyên, sẽ còn tiếp tục thuận lợi và giữ được giá cao ít nhất là trong nửa đầu năm 2018. Bởi trong 6 tháng đầu năm là thời điểm giáp hạt, nguồn cung nhân điều nhỏ hơn cầu một chút, nên giá sẽ không hạ và có thể còn tăng lên. Ông Nguyễn Đức Thanh, Chủ tịch Vinacas, dự báo XK điều trong năm 2018 có thể đạt từ 3,5 - 3,7 tỷ USD.

Nhu cầu sử dụng hạt điều trên toàn cầu được dự báo tiếp tục tăng sẽ là điều kiện thuận lợi cho XK điều Việt Nam trong những năm tới. Theo đánh giá của Vinacas, nhu cầu tiêu thụ hạt điều toàn cầu đang tăng khoảng 10%/năm. Còn theo Hội đồng Hạt và Quả khô quốc tế (INC), hạt điều đang chiếm thị phần lớn nhất trên thị trường hạt khô toàn cầu có giá trị khoảng 30 tỷ USD/năm. Dự kiến đến 2021, hạt điều sẽ chiếm thị phần 28,91%, đứng thứ 2 là hạt óc chó.

Theo Sơn Trang (Nông nghiệp Việt Nam)

Giá tiêu hôm nay (3/1) vẫn theo đà giảm nhiều ngày qua, giữ ở mức giá 69.000 – 71.000 đồng. Với mức giá bình quân giảm 1.000 đồng/kg xuống 70.000 đồng.

Tuần trước, giá hồ tiêu cũng duy trì xu hướng dao động nhẹ trong khoảng 71.000 - 72.000 đồng/kg sau khi giảm sâu trong 2 ngày liên tiếp vào cuối tuần trước.

Gần đây, hạt tiêu tại Việt Nam đã bắt đầu thu hoạch, có vẻ là một trong những lý do khiến giá tiêu có xu hướng giảm trên dự đoán của số lượng hàng đầu vụ mùa mới. Tuy nhiên, dự kiến số lượng hàng vụ mới sẽ tăng mạnh từ giữa tháng Hai sau kỳ Tết Nguyên đán.

Trong năm nay, tổng nhập khẩu của Mỹ hiện đang ở mức 59.592 tấn, bao gồm 42.584 tấn tiêu đen, 5.015 tấn tiêu trắng và 11.993 tấn tiêu xay. Về hạt tiêu trắng, từ hai nước Indonesia và Việt Nam chiếm ưu thế với khoảng 93 %.

Nhập khẩu của Mỹ năm nay có thể vượt 70.000 tấn.

Với lượng giao dịch nhộn nhịp trên thị trường thế giới, giá cà phê hôm nay (3/1) sau nhiều ngày giữ ở mức ổn định đã tăng lên 300 đồng/kg. Giá cà phê tại các địa phương giao dịch ở mức 35.600 – 36.600 đồng/kg.

Giá cà phê tăng đều ở cả hai sàn

Giá cà phê hôm nay (3/1) tại Tây Nguyên đã tăng lên 300 đồng/kg sau thời gian hầu như không đổi sau kỳ nghỉ Tết Dương. Hiện giá cà phê hôm nay được thu mua trong khoảng 35.600 - 36.600 đồng/kg. Tuần trước, giá cà phê duy trì xu hướng biến động nhẹ và rải rác tại các định, với mức biến động chủ yếu là 100 đồng/kg.

Giá cả thị trường cà phê Arabica ở New York kết thúc năm 2017 giảm 7.92% và thị trường cà phê Robusta London giảm mạnh 19.64% vào cuối năm 2017. Theo thống kê của chính phủ Indonesia, xuất khẩu cà phê Robusta của nước này tháng 12 là 350.761 bao, thấp hơn cùng kì năm ngoái. Con số này, cộng với kết quả xuất khẩu khiêm tốn tương tự trong vài tháng trước đó góp phần vào xuất khẩu cà phê tích luỹ trong ba tháng đầu tháng 10.2017 – 9.2019 là 1.094.527 bao, thấp hơn 66.61% so với cùng kì năm trước hơn 548.000 bao.

Đối với nguồn cung cà phê Arabica trung hạn không có gì tác động nhiều khi lượng cung vẫn dồi dào. Dự báo về một vụ mùa bội thu ở Brazil, Mexico và Trung Mỹ. Vụ mới này đang thu hoạch và đã bắt đầu được bán ra thị trường.

Kết thúc phiên giao dịch, trên sàn ICE Europe – London, giá cà phê Robusta tăng ở tất cả các kì hạn. Kỳ hạn giao ngay tháng 1/2018 tăng 41 USD, lên 1.755 USD/tấn, trong khi kỳ hạn giao tháng 3/2018 tăng thêm 15 USD, lên 1.733 USD/tấn và kỳ hạn giao tháng 5/2018 tăng thêm 13 USD, còn 1.740 USD/tấn. Trong khi đó, giao dịch trên sàn ICE US – New York sôi động hơn, giá cà phê Arabica kỳ hạn tháng 03/2017 tăng thêm 4 cent, lên 130,2 cent/lb và kỳ hạn giao tháng 5/2018 tăng thêm 3,85 cent, lên 132,4 cent/lb.

Đối với mặt hàng cà phê, 2017 là năm nửa buồn, nửa vui và tiếc rẻ. Buồn là bởi chúng ta bị mất mùa, còn vui và tiếc rẻ là bởi đây là mặt hàng tăng giá rất lớn. Năm 2018, rất có thể kịch bản sẽ ngược lại: chúng ta sẽ được mùa, nhưng giá xuất khẩu lại giảm, cho nên cũng không thể vui trọn vẹn.

Hai nửa bức tranh tương phản trong năm 2017

Các số liệu thống kê hải quan nước ta cho thấy tổng khối lượng cà phê xuất khẩu trong 11 tháng qua chỉ đạt 1,28 triệu tấn, giảm tới 21,5% so với cùng kỳ năm trước, nhưng kim ngạch xuất khẩu lại đạt 2,92 tỉ đô la Mỹ, chỉ giảm nhẹ 2,8%.

Giá cà phê xuất khẩu bình quân trong 11 tháng đầu năm 2017 đạt 2.279 đô la Mỹ/tấn, tăng vọt tới 23,8% so với cùng kỳ năm 2016 và đây cũng là mức giá kỷ lục của nước ta trong hơn 20 năm trở lại đây.

Thế nhưng Brazil, quốc gia hàng năm chiếm tới 25-30% tổng khối lượng cà phê xuất khẩu của thế giới, lại ở trong tình trạng gần như ngược lại.

Số liệu thống kê của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho thấy, từ mức đỉnh 3.036 đô la Mỹ/tấn vào tháng 12-2016, giá cà phê xuất khẩu của nước này hầu như liên tục giảm, đến tháng 9 vừa qua chỉ còn 2.765 đô la Mỹ/tấn.

Do vậy, khoảng cách về giá xuất khẩu của nước ta so với của Brazil đã được rút ngắn đáng kể.

Cụ thể, nếu tính chung, thay vì chỉ bằng 71% trong cùng kỳ năm 2016, giá xuất khẩu bình quân chín tháng đầu năm nay của nước ta đã vươn lên bằng 80,3% của Brazil. Đây là mức giá tốt nhất chúng ta đạt được từ trước tới nay.

“Phép mầu” nào đã đẩy giá cà phê của chúng ta lên, đồng thời ép giá cà phê của Brazil xuống như vậy?

Theo số liệu thống kê và ước tính của USDA, tổng sản lượng cà phê thế giới trong năm 2017 là 9,63 triệu tấn, tăng 443.000 tấn, tương đương 4,8% so với năm 2016, đạt kỷ lục chưa từng có. Thế nhưng, điều oái oăm là trong khi cà phê chè (arabica) được mùa lớn (với 6,05 triệu tấn, thì cà phê vối (robusta) lại mất mùa nặng (3,58 triệu tấn, giảm 414.000 tấn).

Trong “rổ cà phê” khổng lồ của Brazil, cà phê arabica chiếm hơn ba phần tư, còn trong “rổ cà phê” khiêm tốn hơn nhiều của nước ta, cà phê robusta lại chiếm tỷ trọng 96%. Chính Brazil và chúng ta là tác nhân chủ yếu, hoặc ít nhất cũng là tác nhân quan trọng, gây ra tình trạng thừa và thiếu nói trên.

Giá cà phê xuất khẩu năm 2018: Phiên bản ngược 2017?

Tất cả những điều nói trên có nghĩa là, do được mùa quá lớn, tỷ trọng của cà phê đắt giá arabica trên thị trường thế giới trong năm 2017 tăng đột biến từ 57,5% trong năm trước đó lên 62,8%, và ngược lại, do mất mùa lớn, tỷ trọng cà phê robusta giá rẻ trong cùng kỳ giảm đột biến từ 42,5% xuống chỉ còn 37,2%, cho nên đã kéo và đẩy giá hai loại cà phê này ngược chiều nhau.

Như vậy, rất có thể giá cà phê thế giới năm 2018 sẽ diễn ra theo chiều hướng ngược lại so với năm 2017.

Trước hết, theo dự báo, hiện tượng thời tiết bất thường La Niña tại vành đai Thái Bình Dương có nhiều khả năng sẽ tác động mạnh đến nhiều nền nông nghiệp chủ yếu của thế giới, gây tác động dây chuyền đến thị trường nông sản, trong đó mặt hàng cà phê cũng không thể là ngoại lệ.

Dự báo cách đây ít ngày của USDA cho thấy, thay vì tăng vọt (570.000 tấn) như trong năm 2017, sản lượng tại “vựa cà phê arabica của thế giới” Brazil năm 2018 sẽ giảm rất mạnh (giảm hơn 400.000 tấn).

Trong khi đó, thay vì giảm mạnh (134.000 tấn) như trong năm 2017, sản lượng tại “vựa cà phê robusta của thế giới” Việt Nam năm 2018 sẽ tăng rất mạnh (180.000 tấn). Không những vậy, sản lượng cà phê robusta của ba quốc gia sản xuất loại cà phê này là Brazil, Indonesia và Ấn Độ cũng sẽ tăng khá mạnh (165.000 tấn)...

Tất cả những điều nói trên có nghĩa là tổng nguồn cung cà phê trên thị trường thế giới trong năm 2018 hầu như không thay đổi so với năm 2017 và cơ cấu của hai mặt hàng cà phê nguyên liệu này sẽ trở nên cân bằng gần như “thông lệ” của thị trường cà phê trong những năm gần đây (cà phê arabica chiếm 58,8% và cà phê robusta chiếm 41,2%).

Trong điều kiện cán cân cung - cầu như vậy, có lẽ không có lý do gì để duy trì tương quan giá cà phê arabica và robusta không như “thông lệ” của thị trường cà phê thế giới trong năm 2017. Rất có thể đây cũng là lý do, nếu không phải là duy nhất thì cũng là lý do chủ yếu, khiến Ngân hàng Thế giới trong tháng 10 vừa qua dự đoán rằng, giá cà phê robusta sẽ liên tiếp giảm 0,9% trong ba năm tới, còn giá cà phê arabica thì phải đến năm 2019 mới nhúc nhích tăng.

Nguyễn Đình Bích (thesaigontimes.vn)