MASCOPEX

Do hạn hán, hàng loạt cây trồng lâu năm ở Tây Nguyên đang chết dần, nhiều người phải đốn bỏ chuyển sang cây trồng ngắn hạn như bắp, đậu phộng hay trồng cỏ nuôi bò.

Các tỉnh Lâm Đồng, Đắk Lắk, Đắk Nông, Gia Lai, Kon Tum… đang phải gánh chịu hạn hán khốc liệt nhất trong 30 năm qua. Hàng ngàn người dân ở Tây Nguyên đã làm mọi cách để tìm nguồn nước như khoan giếng, vét kênh… để cứu cây trồng. Tuy nhiên, nhiều nơi ở Gia Lai, Kon Tum, người dân đã bất lực, phải chặt bỏ hàng chục ha cà phê, hồ tiêu để trồng cây ngắn ngày nhằm cứu vớt cuộc sống.

Không còn cách nào khác

Anh Phùng Ngọc Ba (40 tuổi; huyện Chư Pưh, tỉnh Gia Lai) bỏ ra hơn 100 triệu đồng để khoan thêm 3 giếng với hy vọng cứu 3 ha cà phê nhưng bất thành. Anh cho biết: “Hiện nước sinh hoạt còn phải mua từng ngày thì lấy đâu ra nước tưới cây. Không còn cách nào khác, tôi phải đốn bỏ 1/3 diện tích cây cà phê gần 10 năm tuổi, chuyển sang trồng hoa màu khác để có thu nhập”.

Theo anh Ba, do thiếu nước từ trước Tết đến nay, cây cà phê đã rụng hết lá và trái, không còn đường cứu vãn. Nếu giữ lại, ít nhất phải mất 3 năm, cây mới hồi phục nên gia đình chọn phương án chuyển đổi cây trồng.

Ông Nguyễn Thanh Trà (ngụ huyện Chư Pưh) tâm sự: “Biết chặt bỏ cây trồng đã gắn bó với mình nhiều năm là tiếc lắm nhưng không đốn thì nó cũng chết. Chờ đến mùa mưa, tôi trồng cây ngắn ngày như bắp, đậu hay cỏ nuôi bò để sống qua ngày”.

Trong khi đó, tại các huyện Di Linh, Bảo Lâm, Đạ Huoai của tỉnh Lâm Đồng, người dân đồng loạt đốn hạ cây cà phê, trà để trồng hồ tiêu. Theo họ, cây tiêu cần ít nước hơn cây cà phê.

Do vườn cà phê 2,5 ha đã chết cháy, ông Nguyễn Văn Tiến (ngụ xã Lộc Ngãi, huyện Bảo Lâm, tỉnh Lâm Đồng) phải chặt bỏ để trồng bắp, chờ mưa xuống trồng thêm cây tiêu. “Thấy cả vườn chết cháy não ruột lắm nên tôi cưa bỏ, đợi tới mùa mưa, tược con (mầm non) mọc lên ghép giống mới hoặc chuyển đổi cây trồng khác. Không chỉ tôi mà cả vùng này đều làm thế, cây cà phê không nước héo rụng lá, rụng trái là coi như bỏ” - ông Tiến nói.

Ông Nguyễn Canh - Bí thư Huyện ủy Di Linh, tỉnh Lâm Đồng - cho biết: “Riêng cà phê, diện tích tưới nước chống hạn đợt 1 của huyện đạt 92%, đợt 2 giảm còn 76%. Trong đó, diện tích không có nguồn nước tưới đợt 2 đến khoảng 11.000 ha. Nếu hiện tượng El Nino còn tiếp diễn, cây trồng địa phương sẽ bị thiệt hại nghiêm trọng”.

Thiệt hại tiếp tục tăng

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đến cuối tháng 3-2016, hơn 3.000 ha cà phê, 2.200 ha hồ tiêu ở Tây Nguyên đã mất trắng. Con số này sẽ tiếp tục tăng khi đỉnh điểm khô hạn dự báo sẽ diễn ra trong tháng 4 và kéo dài đến tháng 6-2016. Tổng diện tích cây trồng thiếu nước tưới ở Tây Nguyên hiện lên đến 160.000 ha, đối mặt với nguy cơ mất trắng nếu không có nước bổ sung. Ước tính, mỗi tỉnh ở khu vực này thiệt hại không dưới 100 tỉ đồng.

Riêng các tỉnh Gia Lai, Lâm Đồng, Đắk Lắk, hàng loạt cây trồng đang chết dần. Các địa phương này đã điều hàng chục xe của quân đội, công an, PCCC đến các vùng khô hạn để tiếp nước sinh hoạt và tạm cứu cây trồng.

Trong chuyến thị sát về tình hình hạn hán khốc liệt tại các huyện Di Linh, Bảo Lâm, Bảo Lộc được cho là thủ phủ cây cà phê của tỉnh Lâm Đồng, ông Nguyễn Xuân Tiến - Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh - đã chỉ đạo: “Lãnh đạo các xã gấp rút thăm dò nguyện vọng của người dân để lập kế hoạch chống hạn lâu dài”.

Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, ông Trần Trung Thành, Phó Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Tây Nguyên, thừa nhận năm nay, tình hình hạn hán diễn ra khốc liệt nhất trong 30 năm ở Tây Nguyên. Đây là đợt El Nino kéo dài nhất trong lịch sử quan trắc ở nước ta. Điều này khiến nhiệt độ tăng cao, lượng mưa ít gây thiếu nước nghiêm trọng, đe dọa đến sản xuất và đời sống của người dân. “Việc trồng cây ngắn ngày chỉ là giải pháp trước mắt của bà con bởi cây cà phê, hồ tiêu là sinh kế giúp hàng chục ngàn người Tây Nguyên đổi đời nhiều năm qua” - ông Thành nói.

Bài và ảnh: Bảo Ngọc (Báo NLĐ)

Hôm nay (13/04), giá cà phê tại thị trường Việt Nam và thế giới đều tăng. Giá cà phê Robusta trên sàn London kỳ hạn 05/16 tăng 11 USD/tấn, hay +0,71% lên mức 1.559 USD/tấn, các kỳ hạn khác cũng tăng 10 - 11 USD/tấn. Giá cà phê arabica trên sàn New York kỳ hạn 05/16 tăng 1,25 cent/lb, hay +1,00% lên mức 124,60 cent/lb, các kỳ hạn khác cũng tăng 0,95 - 1,05 cent/lb. Sáng nay, giá cà phê nhân xô tại Tây Nguyên tiếp tục tăng thêm 200 ngàn đồng/tấn, lên mức 34,1 - 34,5 triệu đồng/ tấn.

                           Giá cà phê Robusta (sàn Liffe - London, Anh) - Nguồn: theice.com

                      Giá cà phê Arabica (sàn ICE - New York, Mỹ) - Nguồn: theice.com

Dù giữ đánh giá lạc quan về triển vọng trung hạn của Việt Nam, HSBC vẫn giảm dự báo tăng trưởng năm 2016 và 2017 xuống lần lượt 6,3% và 6,6%, do tác động của thiên tai, hạn mặn.

Ngân hàng Hong Kong Thượng Hải (HSBC) hôm nay công bố báo cáo đánh giá triển vọng thị trường Việt Nam. Nội dung của báo cáo là điều chỉnh mức dự báo tăng trưởng GDP, phân tích cơ hội và thách thức với thị trường Việt Nam trong bối cảnh hội nhập.

tăng trưởng kinh tế của Việt Nam sẽ không đạt được con số 6,7% như dự đoán trước đó, mà chỉ có thể ở mức 6,3% trong năm 2016. Mức tăng cho năm 2017 cao hơn, đạt khoảng 6,6%, nhưng thấp hơn dự báo đưa ra từ đầu năm là 6,8%.

HSBC cho rằng, tác động của biến đổi khí hậu và hạn mặn đã khiến nhiều ngành kinh tế chính của Việt Nam chịu thiệt hại nặng, gây ảnh hưởng chung tới GDP. Con số tăng trưởng quý I/2016 chỉ là 5,6% so với quý I/2015 và chỉ tăng 0,9% so với quý IV/2015 được xem là thấp nhất kể từ quý I/2008.

Ngoài ra, tỷ lệ lao động trong khu vực nông nghiệp chiếm gần một nửa số lao động tại Việt Nam nên ảnh hưởng từ biến đổi khí hậu đã gây ra những hậu quả lớn đối với xã hội.

Báo cáo này cũng đánh giá các biện pháp nâng cao an toàn tín dụng của Ngân hàng Nhà nước sẽ khiến hoạt động của ngành xây dựng, bất động sản bước vào giai đoạn suy giảm. Quá trình tăng lãi suất của cơ quan điều hành chính sách tiền tệ được dự đoán sẽ được lùi lại cho tới quý III/2017 khiến cơ hội nới lỏng các biện pháp tiền tệ càng ít, trong khi tiềm ẩn nguy cơ lạm phát cao hơn vào năm 2017.

Tuy vậy, tốc độ tăng trưởng GDP của Việt Nam vẫn được đánh giá là cao nhất trong khu vực. Cách thức xây dựng chính sách thận trọng. ưu iên phát triển ổn định kinh tế vĩ mô được dự đoán sẽ tạo ra lực đẩy trong tương lai, vì chúng đảm bảo quá trình khôi phục kinh tế sẽ diễn ra bền vững hơn. Thâm hụt tài khoản vãng lai, vì thế, cũng sẽ giảm dần.

Cùng với nguồn FDI chảy vào mạnh mẽ, cán cân thanh toán tổng thể của Việt Nam năm 2016 dự báo sẽ dư dả, giúp tăng cường nguồn dự trữ ngoại hối vốn đang rất mỏng.

Theo HSBC, con số dự trữ ngoại hối của Việt Nam có thể đã đạt 33,6 tỷ USD vào cuối quý I/2016, từ mức 29,9 tỷ USD mà IMF đưa ra vào tháng 11/2015. Đồng Việt Nam vẫn có nguy cơ tiếp tục giảm giá trong năm 2016, nhưng sẽ ở mức kiểm soát, đạt khoảng 23.000 đồng đổi một USD vào cuối năm 2016.

Hạ Minh (zing.vn)

Nước tưới là điều kiện tiên quyết trong hoạt động sản xuất cà phê, nhưng việc tưới nước dư thừa trong canh tác cà phê Robusta đang gây ra tình trạng suy giảm mực nước ngầm theo mùa tại một số tỉnh Tây Nguyên, theo kết quả nghiên cứu do Tập đoàn Nestlé và Cơ quan Hợp tác Phát triển Thụy Sỹ đồng tài trợ vừa được công bố tuần này.

Theo kết quả nghiên cứu thuộc khuôn khổ dự án hợp tác công tư “Sử dụng nước tưới hợp lý để nâng cao hiệu quả kinh tế của ngành sản xuất cà phê tại Việt Nam” được thực hiện vào tháng 3-2016, sự suy giảm mực nước ngầm do hoạt động tưới nước dư thừa đối với cây cà phê trong mùa khô gây ra tình trạng suy kiệt nguồn nước tưới ở nhiều địa điểm ở khu vực Tây Nguyên. Lượng nước tưới dư thừa đối với cà phê robusta bị giữ lại tạm thời trong đất và không thể sử dụng trong mùa khô được nữa.

Tình trạng này đang gia tăng một cách đáng báo động và gây hại không chỉ đến sản xuất cà phê mà đến nhiều hoạt động khác của người dân khu vực, theo thông cáo báo chí từ Nestlé Việt Nam.

Tiến sĩ Dave D’Haeze đại diện Công ty Embden, Drishaus & Epping Consulting (EDE Consulting), đơn vị thực hiện nghiên cứu, cho rằng thực trạng nước bị thất thoát trong mùa khô do lượng nước tưới cà phê dư thừa không chỉ liên quan đến hoạt động sản xuất và thu nhập của nông dân trồng cà phê mà còn gây nguy hiểm đối với nguồn nước cho sinh hoạt cũng như hoạt động tưới cho các cây trồng khác.

Tập tính tưới tiêu hiện tại của nông dân Việt Nam không bền vững được cho là một trong những nguyên nhân chính. Ước tính trung bình nông dân sử dụng nhiều hơn 60% lượng nước cần để tưới cây trong mùa khô từ tháng 12 đến tháng 4. Nông dân trồng cà phê dùng trung bình 700 đến 1.000 lít nước để bơm tưới cho mỗi cây, trong khi lượng nước cần để cho ra sản lượng cà phê tương đương chỉ là một nửa con số trên, tức 300 đến 400 lít.

Theo kết quả nghiên cứu, có thể giảm đến 30% lượng nước tưới mà vẫn đảm bảo năng suất cà phê, tác động tích cực đến thu nhập của người nông dân.

Việt Nam hiện là nước xuất khẩu cà phê lớn thứ hai trên thế giới. Lĩnh vực này hiện đang thu hút 2,6 triệu người làm việc.

Phần lớn diện tích trồng cà phê tập trung trên Tây Nguyên, nơi ngành nông nghiệp nói chung tiêu thụ đến 96% lượng nước cung cấp cho toàn khu vực. Tuy nhiên, trong bối cảnh biến đổi khí hậu và khai thác và sử dụng nước quá mức đang diễn biến mạnh mẽ, tình trạng khan hiếm nước đang dần trở thành một vấn đề bức thiết đối với nông dân, hộ gia đình và ngành sản xuất cà phê nói chung.

Hiện công ty Nestlé đang triển khai dự án NESCAFÉ Plan (đã triển khai được 5 năm) tại các tỉnh Tây Nguyên, góp phần thúc đẩy việc tái canh cà phê thông qua việc hỗ trợ cây giống cà phê sạch bệnh và tập huấn khoa học kỹ thuật cho nông dân trồng cà phê, trong đó có giải pháp hỗ trợ nông dân tiết giảm nước tưới từ 700 lít/cây xuống còn 400 lít/cây.

T.Thu (Thời báo kinh tế Sài Gòn)