MASCOPEX

Năng lực chế biến rang xay cà phê của Việt Nam không đủ đáp ứng tiêu chuẩn của các hãng bán lẻ cà phê nước ngoài ngay trên sân nhà.

Từ lâu Việt Nam được biết đến là quốc gia xuất khẩu cà phê nhân lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Brazil. Ngạc nhiên là vài năm gần đây, lượng cà phê nhập khẩu của Việt Nam lại tăng lên nhanh chóng. Đáng nói, Việt Nam đang nhập khẩu cà phê từ… Lào, Trung Quốc (TQ).

Vì sao nhập cà phê Lào?

Theo Công ty Cổ phần Nghiên cứu ngành và tư vấn Việt Nam VIRAC, trong niên vụ 2016-2017, tổng lượng cà phê nhập khẩu ước đạt 1 triệu bao (khoảng 60.000 tấn cà phê nhân), tăng so với mức 640.000 bao trong niên vụ trước. Dự báo tổng sản lượng cà phê Việt Nam sẽ nhập khẩu trong niên vụ 2017-2018 đạt khoảng 1,06 triệu bao. Hiện nhập khẩu cả cà phê tươi, cà phê rang xay, cà phê pha sẵn từ Brazil, Mỹ, TQ, Lào…

Đại diện một công ty kinh doanh cà phê cho biết lâu nay Việt Nam vẫn nhập cà phê nhưng số lượng không nhiều. Cà phê tươi chủ yếu nhập từ Lào, còn cà phê rang xay nhập từ các nước Mỹ, Brazil, TQ…

“Cà phê tươi trồng ở Lào vị nhạt hơn cà phê trồng ở Việt Nam nên giá thấp, chỉ khoảng 5.000 - 6.000 đồng/kg tươi, trong khi giá bán cà phê tươi trồng trong nước hơn 10.000 đồng/kg. Giá cà phê tươi Lào rẻ nên nhiều công ty nhập về các tỉnh Tây Nguyên, đem trộn với cà phê Việt Nam để kiếm lời. Vì vậy mới có chuyện nhập khẩu cà phê từ Lào” - đại diện công ty này tiết lộ.

Trong khi đó, ông Nguyễn Quang Bình, Giám đốc Công ty Cà phê Chánh Tinh Anh, cho hay Việt Nam nhập cà phê tươi từ Lào vì chất lượng hạt cà phê ở Lào sau khi thu hoạch tốt hơn. Lý do họ ít sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, cách thu hoạch “tỉ mẩn” hơn (họ chỉ hái trái chín trong khi Việt Nam trái xanh, ương ương, chín đều truốt một lần nên chất lượng không đồng nhất). Trong khi các công ty cà phê nước ngoài ưu tiên về chất lượng chứ không cần số lượng.

Việt Nam là nước xuất khẩu cà phê lớn thứ hai thế giới nhưng chủ yếu xuất khẩu dạng thô. Ảnh: Hữu Luận

Thua công nghệ rang xay, chế biến

Số lượng cà phê nhập khẩu nhiều nhất vào Việt Nam đến từ Mỹ, TQ, Brazil. Lý do là ngành bán lẻ cà phê ở Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, rất nhiều thương hiệu nước ngoài như Starbucks, McCafé, Dunkin Donuts… đang phát triển mạnh hệ thống tại các TP lớn của Việt Nam.

Theo chuyên gia cà phê Nguyễn Khánh Hiệp, các hãng đồ uống nước ngoài đặt ra rất nhiều yêu cầu khắt khe về nguồn nguyên liệu cho các sản phẩm của họ. Nhưng hiện nay các doanh nghiệp VN chưa đủ sức, đủ công nghệ, đủ khả năng cạnh tranh với những thương hiệu cà phê rang xay, hòa tan nước ngoài.

Theo các công ty chế biến cà phê, lượng cà phê rang xay, hòa tan nhập khẩu từ Mỹ về nước ta thực chất dùng nguyên liệu từ hạt cà phê trồng và thu hoạch tại Việt Nam. Ông Hiệp chỉ rõ: “Các công ty nước ngoài nhập khẩu cà phê nhân từ Colombia, Brazil, Việt Nam về Mỹ đưa vào nhà máy rang xay, chế biến và xuất khẩu sản phẩm rang xay, hòa tan về Việt Nam. Lý do chỉ có công nghệ, bí quyết rang xay tại các nhà máy ở nước ngoài mới đáp ứng tiêu chuẩn, yêu cầu chất lượng cho các thương hiệu đồ uống bán lẻ. Ngoài ra, doanh nghiệp nước ngoài mua nguyên liệu giá rẻ về nước chế biến để thu được giá trị gia tăng cao nhất. Việt Nam xuất khẩu cà phê nhân kiếm khoảng 3 USD/kg trong khi các công ty nước ngoài đem về chế biến bán ra thành phẩm 50 USD/kg”.

Hiệp hội Cà phê châu Á (ACA) đã chính thức được thành lập vào ngày 27/11 tại thành phố Mang Thị, thuộc châu tự trị dân tộc Thái và dân tộc Cảnh Pha Đức Hoành, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. 

Tôn chỉ của ACA là mở rộng các hoạt động ngành nghề liên quan đến cà phê tại châu Á cũng như toàn cầu, hoạch định chiến lược nâng cấp và phát triển ngành công nghiệp cà phê châu Á, đồng thời thúc đẩy nâng cao thu nhập và làm giàu cho những người nông dân trồng cà phê. 

Tại hội nghị thành lập, đại diện của 13 quốc gia - gồm Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Việt Nam, Myanmar, Malaysia, Thái Lan, Indonesia, Ấn Độ, Nepal, Sri Lanka, Saudi Arabia và Thổ Nhĩ Kỳ - đã được bầu vào ủy ban điều hành hiệp hội. 

Đại điện của Trung Quốc, ông Hùng Tương Nhân được bầu làm chủ tịch đầu tiên của ACA. 

Theo ông Hùng Tương Nhân, ACA sẽ nỗ lực xác lập các tiêu chuẩn về cà phê châu Á, hình thành hệ thống định giá cà phê châu Á, hỗ trợ các thương hiệu cà phê châu Á, mở rộng hợp tác giảm nghèo quốc tế trong ngành công nghiệp cà phê châu Á, khởi xướng và mở rộng văn hóa cà phê châu Á. 

Đại biểu của các quốc gia tham gia ACA sẽ thông qua tổ chức này để chia sẻ thông tin trong ngành công nghiệp cà phê châu Á. Bên cạnh đó, ACA không chỉ phục vụ các quốc gia và doanh nghiệp trong khu vực mà còn hoan nghênh sự tham gia của các nước ngoài khu vực trong tư cách là thành viên của tổ chức. 

Với dân số khổng lồ và nhu cầu tiêu thụ càphê ngày càng tăng cao, châu Á được kỳ vọng sẽ trở thành động lực mới của ngành công nghiệp cà phê toàn cầu. 

ACA - do hơn 20 quốc gia châu Á, trong đó có Trung Quốc, Việt Nam và Thái Lan, đề xuất thành lập năm 2015 - được đăng ký tại thành phố Colombo của Sri Lanka vào tháng 7/2017. Văn phòng đại diện duy nhất của tổ chức này hiện được đặt tại thành phố Côn Minh, thủ phủ của tỉnh Vân Nam.

Chỉ số giá đồ uống thế giới theo tính toán của World Bank đã tăng mạnh trong quý III/2017 so với quý trước đó, nhưng giảm 13% so với cùng quý năm trước.

Trong đó giá cà phê robusta, cacao và chè tăng nhưng giá cà phê arabica lại giảm. Dưới đây là dự báo của World Bank về triển vọng thị trường trong thời gian tới.

Giá chè tăng 17% trong năm 2017 và có thể tăng tiếp trong năm 2018, 2019 

Giá chè thế giới tăng nhẹ trong quý 3 năm 2017 so với quý 2, và tăng 15% so với cùng quý năm trước. Sau khi sản thị trường vụ trước thiếu cung do thời tiết ảnh hưởng tới nhiều khu vực trồng chè trên thế giới, nhất là Đông Phi và Sri Lanka, sản lượng vụ này có vẻ khá hơn.  Giá chè dự báo sẽ tăng 17% trong năm 2017, và sẽ duy trì vững trong năm 2018 và 2019.

Cacao chịu áp lực giảm tiếp do cung dư thừa, sẽ hồi phục rất nhẹ trong năm 2018 

Giá cacao đã vững ở mức khoảng 2 USD/kg từ đầu năm tới nay. Tuy nhiên giá trung bình trong quý 3 năm nay giảm gần 35% so với quý 3 năm ngoái, do sản lượng cao kỷ lục ở Bờ Biển Ngà – nước sản xuất cacao lớn nhất thế giới.

Triển vọng niên vụ 2017/18 thị trường sẽ dư thừa khoảng 130.000 tấn, trong bối cảnh sản lượng của khu vực Tây Phi tăng mạnh nhờ thời tiết thuận lợi, và sản lượng ở Mỹ Latinh cũng tăng.

Dự báo giá cacao sẽ giảm gần 30% trong năm 2017, trước khi hồi phục trở lại để tăng 3% trong năm 2018.

Giá cà phê có thể ổn định trong năm 2018 

Sau khi giảm mạnh trong một thời gian ngắn, xuống dưới 3 USD/kg vào tháng 7/2017, arabica hồi phục trở lại Tuy nhiên, tính chung cả quý 3 thì giá arabica chỉ thay đổi chút ít. Giá robusta tăng gần 2% trong quý III.

Dự báo năm 2017/18 thị trường arabica sẽ dư thừa nếu những nhận định rằng Brazil sẽ bội thu trở thành hiện thực. Tuy nhiên, thị trường robusta lại có thể rơi vào tình trạng thiếu cung do sản lượng sụt giảm ở Việt Nam – nước cung cấp robusta lớn nhất thế giới. 

Tới thời điểm này có thể ước đoán giá arabica sẽ giảm khoảng 6% trong năm 2017, trong khi robusta sẽ tăng khoảng 15%. Còn năm 2018 thì giá cả 2 loại có nhiều khả năng sẽ ổn định. 

Giá tiêu hôm nay tại Đắk Lắk, Đắk Nông và Bà Rịa - Vũng Tàu lần lượt 77.000 đồng, 76.000 đồng và 78.000 đồng/kg. Gía tiêu tại Chư Sê (Gia Lai) vẫn giữ được mức tăng thêm 1000 đồng, giao dịch ở mức 77.000 đồng/kg.

Hiện giá tiêu hôm nay được giao dịch trong khoảng 76.000 - 78.000 đồng/kg.

Theo Hợp tác xã Nông nghiệp Lâm San (huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai), năm 2017, đơn vị này xuất khẩu được 800 tấn hồ tiêu sạch sang thị trường Đức và Hà Lan. So với năm 2016, lượng hồ tiêu xuất khẩu của hợp tác xã cao gần gấp 3 lần so với con số 300 tấn của năm 2016. 

Hiện Hợp tác xã Nông nghiệp Lâm San đang thương thảo với đối tác từ châu Âu, dự kiến năm 2018 sẽ ký hợp đồng xuất khẩu khoảng 1.500 tấn hồ tiêu sang Hà Lan và Đức. Hiện, nhu cầu hồ tiêu của thị trường Châu Âu rất lớn,Trên địa bàn tỉnh Đồng Nai có khoảng 15.000 ha hồ tiêu, tập trung ở các huyện Cẩm Mỹ, Xuân Lộc và Thống Nhất. Hiện Hợp tác xã Nông nghiệp Lâm San là đơn vị đầu tiên ở Việt Nam xuất khẩu được hồ tiêu sang thị trường Châu Âu.