MASCOPEX

Đứng trước những thách thức chưa từng có do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, xuất khẩu nông lâm thủy sản vẫn mang về 43,48 tỷ USD sau 11 tháng.

Với kết quả này, ngành nông nghiệp đã về đích sớm 1 tháng và vượt chỉ tiêu Chính phủ giao 1,48 tỷ USD. Nếu “phong độ” này tiếp tục được giữ vững trong tháng 12 thì cả năm toàn ngành sẽ lập nên “kỷ lục mới” với 47 tỷ USD...

Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, tháng 11/2021, xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt 4,2 tỷ USD, tăng 5,8% so với tháng 10/2021 và tăng 8,9% so với cùng kỳ năm 2020. Tính chung 11 tháng năm 2021, toàn ngành đạt 43,48 tỷ USD, tăng 14,2% so với cùng kỳ năm trước.

NHIỀU MẶT HÀNG VƯỢT XA CHỈ TIÊU

Xét về thị trường, giá trị xuất khẩu nông lâm thủy sản 11 tháng của Việt Nam tới các khu vực châu Á chiếm 43,1% thị phần; châu Mỹ chiếm 29,6%; châu Âu chiếm 11,5%; châu Phi chiếm 1,9%; châu Đại Dương chiếm 1,6% thị phần.

Xét về xuất khẩu từng ngành hàng, kim ngạch nhóm nông sản từ trồng trọt đạt trên 19,3 tỷ USD, tăng 13,7% so với cùng kỳ năm trước. Nhiều sản phẩm có giá trị xuất khẩu tăng gồm: cà phê, cao su, gạo, nhóm hàng rau quả, hồ tiêu, hạt điều, sắn và sản phẩm từ sắn.

Cụ thể: cao su tăng 11,7% về khối lượng, tăng 40,5% giá trị; gạo tăng 0,8% về khối lượng, tăng 7,3% giá trị, hạt điều tăng 14,3% về khối lượng, tăng 14,6% về giá trị: sắn và sản phẩm từ sắn tăng 7,9%, tăng 23,0%.

Riêng hồ tiêu, dù khối lượng xuất khẩu giảm (đạt 247 nghìn tấn, giảm 6,7%) nhưng nhờ giá xuất khẩu bình quân tăng 54,4% nên giá trị xuất khẩu vẫn tăng 44,0%. Với ngành hàng cà phê, khối lượng xuất khẩu giảm 4,4% nhưng giá trị kim ngạch vẫn tăng 5,9%.

Xét về xuất khẩu từng ngành hàng, kim ngạch nhóm nông sản từ trồng trọt đạt trên 19,3 tỷ USD, tăng 13,7% so với cùng kỳ năm trước. Nhiều sản phẩm có giá trị xuất khẩu tăng gồm: cà phê, cao su, gạo, nhóm hàng rau quả, hồ tiêu, hạt điều, sắn và sản phẩm từ sắn.

Cụ thể: cao su tăng 11,7% về khối lượng, tăng 40,5% giá trị; gạo tăng 0,8% về khối lượng, tăng 7,3% giá trị, hạt điều tăng 14,3% về khối lượng, tăng 14,6% về giá trị: sắn và sản phẩm từ sắn tăng 7,9%, tăng 23,0%.

Riêng hồ tiêu, dù khối lượng xuất khẩu giảm (đạt 247 nghìn tấn, giảm 6,7%) nhưng nhờ giá xuất khẩu bình quân tăng 54,4% nên giá trị xuất khẩu vẫn tăng 44,0%. Với ngành hàng cà phê, khối lượng xuất khẩu giảm 4,4% nhưng giá trị kim ngạch vẫn tăng 5,9%.

Xét về xuất khẩu từng ngành hàng, kim ngạch nhóm nông sản từ trồng trọt đạt trên 19,3 tỷ USD, tăng 13,7% so với cùng kỳ năm trước. Nhiều sản phẩm có giá trị xuất khẩu tăng gồm: cà phê, cao su, gạo, nhóm hàng rau quả, hồ tiêu, hạt điều, sắn và sản phẩm từ sắn.

Cụ thể: cao su tăng 11,7% về khối lượng, tăng 40,5% giá trị; gạo tăng 0,8% về khối lượng, tăng 7,3% giá trị, hạt điều tăng 14,3% về khối lượng, tăng 14,6% về giá trị: sắn và sản phẩm từ sắn tăng 7,9%, tăng 23,0%.

Riêng hồ tiêu, dù khối lượng xuất khẩu giảm (đạt 247 nghìn tấn, giảm 6,7%) nhưng nhờ giá xuất khẩu bình quân tăng 54,4% nên giá trị xuất khẩu vẫn tăng 44,0%. Với ngành hàng cà phê, khối lượng xuất khẩu giảm 4,4% nhưng giá trị kim ngạch vẫn tăng 5,9%.

Nguồn: vneconomy

Giá cà phê thế giới trong năm qua liên tục tăng mạnh do nguồn cung từ các nước lớn bị hạn chế. Điều này cũng giúp giá trong nước tăng theo. Tuy nhiên, chi phí sản xuất, vận chuyển tăng cao cùng với ách tắc logistics khiến cả người trồng lẫn doanh nghiệp gặp khó khăn.

Một năm trỗi dậy của thị trường cà phê

Năm qua chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của thị trường cà phê trong nước và cả thế giới sau thời gian dài chịu áp lực dư cung. Theo đó, giá cà phê trong nước phục hồi 26% từ mức trên 30.000 đồng/kg lên khoảng 41.000 đồng/kg cuối năm.

Giá cà phê thế giới thậm chí còn tăng mạnh hơn nữa khi chạm đỉnh 10 năm. Tính đến ngày 8/12, giá cà phê arabica tăng gấp đôi so với đầu năm lên 244 UScent/pound.  Giá cà phê robusta cũng ghi nhận mức tăng tới 80% so với đầu năm lên gần 2.400 USD/tấn. 

Động lực cho đà tăng giá cà phê trong thời gian qua là nhờ nguồn cung thiếu hụt tại hai nước xuất khẩu lớn nhất thế giới là Việt Nam và Brazil do chịu tác động bởi thời tiết xấu. Cả hai quốc gia đều đứng đầu về xuất khẩu cà phê robusta (Việt Nam) và arabica (Brazil).

Theo Bloomberg, sản lượng cà phê arabica của Brazil năm nay có thể giảm khoảng 40% so với năm 2020, đồng thời là mức thấp nhất kể từ năm 2009. 

Vụ mùa cà phê ở Brazil bị ảnh hưởng bởi hạn hán cùng với hiện tượng lạnh giá và sương mù hồi tháng 7.  Thêm vào đó, mùa màng của quốc gia dao động hàng năm giữa chu kỳ năng suất thấp và cao, và năm nay là một chu kỳ giảm.

Sản lượng thấp trong khi những nút thắt trong vận tải biển toàn cầu như thiếu container, cước vẫn tải cao vẫn chưa thể tháo gỡ càng đẩy giá cà phê tăng cao. 

Ngày 13/10, Hiệp hội Xuất khẩu cà phê Brazil (Cecafe) cho biết trong tháng 9/2021, nước này đã xuất khẩu 3,1 triệu bao cà phê (loại 60 kg/bao), giảm tới 26,5% so với cùng kỳ năm ngoái.

Còn tại Việt Nam, biến đổi khí hậu ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản lượng cà phê năm nay. Cuối tháng 3, đầu tháng 4 là thời điểm cây cà phê trổ bông. Đây cũng là đợt cao điểm chống hạn ở khu vực Tây Nguyên. 

Bên cạnh đó, thời điểm quý III, Việt Nam chịu tác động nặng nề dịch COVID-19 đã gây ra sự đứt gãy chuỗi xuất khẩu cà phê ở khu vực Tây Nguyên. Nhiều doanh nghiệp đang lâm cảnh khó khăn trong phân phối, lưu thông, xuất khẩu hàng hóa. Còn nông dân chật vật khi chi phí duy trì sản xuất, thu hoạch liên tục tăng... dù giá cà phê trong nước lẫn thế giới đang có chiều hướng đi lên. 

Theo ông Lương Văn Tự, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Cacao Việt Nam thị trường cà phê đã trải qua chu kì giảm giá 4 năm liên tiếp và 2021 là năm kết thúc chu kỳ đó, kèm theo nguồn cung dần giảm đi. 

Trong suốt 4 năm liền phải chịu áp lực về giá, diện tích cây cà phê Việt Nam liên tiếp giảm. Theo số liệu của Bộ NN&PTNT, diện tích cà phê của Việt Nam năm 2020 là 680.000 ha, giảm khoảng 2% so với năm 2019. Bước sang năm 2021, Bộ NN&PTNT ước tính diện tích cà phê sẽ còn giảm xuống khoảng 675.000 ha. 

Nguyên nhân là giá cà phê liên tục xuống thấp thời gian dài nên người dân đã giảm diện tích, trồng xen canh với các loại cây khác.Thêm vào đó, nhiều vùng cà phê đã già cỗi, tốc độ tái canh chậm chạp dẫn tới sản lượng cà phê giảm.

Theo ông Tự, sản lượng cà phê năm nay dự kiến sẽ giảm khoảng 15% so với niên vụ trước đó.

Ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch HĐQT CTCP Xuất nhập khẩu Intimex cho biết trước đây, giá cà phê robusta trên sàn London lên tới 2.600 USD/tấn thì giá cà phê ở thị trường Việt Nam mới chỉ 40 triệu đồng/tấn.

"Đến nay, giá cà phê trên sàn London chỉ khoảng 2.000 USD/tấn, giá cà phê Việt Nam đã đạt hơn 40 triệu đồng/tấn. Đây là mức giá được mơ ước của người Việt trong nhiều năm nay", ông Nam nói.

Tuy nhiên, với mức giá như hiện nay, người trồng chỉ được hưởng lãi khá “mỏng” bởi các chi phí khác như phân bón, công lao động,…đều tăng cao. Đặc biệt giá phân bón có lúc chạm đỉnh nhiều năm và chiếm tới 50% chi phí sản xuất. 

Ông Lanh Thế Thành, Giám đốc HTX Nông nghiệp Thanh Thái (Đắk Nông) cho biết với giá 40 triệu đồng/tấn, người dân chỉ lãi khoảng 5 – 8 triệu đồng/tấn cà phê trong khi một năm chỉ có một vụ.

“Mức lợi nhuận này quá thấp, nông dân đang làm thuê trên chính mảnh đất của mình. Ở tình huống xấu, nếu các nhà vườn không kịp thu hoạch mà gặp áp thấp, bão thì nông dân có thể lỗ", ông Thành nói.

Doanh nghiệp khốn đốn vì COVID-19 và cước vận tải tăng cao

Không chỉ người trồng, doanh nghiệp xuất khẩu cà phê cũng chưa hẳn vội mừng khi giá tăng bởi hàng loạt chi phí, đặc biệt là logistics bị đội lên quá cao. 

Việc giãn cách xã hội hồi quý III khiến hoạt động chế biến và xuất khẩu cà phê bị trì hoãn. Trao đổi với người viết ông Thái Như Hiệp, Chủ tịch Hội đồng thành viên kiêm Giám đốc Công ty TNHH Vĩnh Hiệp cho biết hàng tồn kho không thể bán đi được vì không thể thuê container và cước tàu quá cao.

"Trước đây, chỉ mất 5 - 10 ngày để vận chuyển xong một chuyến hàng sang các nước nhưng hiện nay phải mất tới 2 - 3 tháng mới vận chuyển xong. Chưa bao giờ hàng tồn kho nhiều như năm nay", ông Hiệp cho biết.

Bên cạnh đó, ông Hiệp tỏ ra lo ngại nếu tình hình nay kéo dài sẽ dẫn đến dòng tiền của doanh nghiệp bị bế tắc và rủi ro khách hàng nước ngoài sẽ ép giá đối với số hàng tồn kho.

"Nguy hiểm hơn khi vụ thu hoạch của người dân đang đến gần (tháng 11), nguồn cung dồi dào, nếu hàng không xuất được, nguy cơ giá cà phê đảo chiều sẽ cao. Lúc này doanh nghiệp Việt Nam không còn tiền để xoay xở. Kho bãi hạn chế nên sức chứa không đủ và khó khăn trong việc luân chuyển hàng hóa", ông Hiệp cho biết.

Theo Cục Xuất nhập khẩu, thị trường Mỹ luôn mua hàng với điều kiện CNF (giá đã bao gồm tiền hàng và cước phí) khiến doanh nghiệp Việt chịu rủi ro về chi phí vận chuyển.

Cước container 40 feet vận chuyển đi Mỹ khoảng 13.500 USD, tăng 5 - 6 lần so với mức giá đầu năm 2020. Trong khi đó, giá cước vận tải từ Brazil tới Mỹ chỉ khoảng 4.000 USD/container tăng từ khoảng 1.500 USD - 2.000 USD/container trước đại dịch.

Kỳ vọng giá cà phê tiếp tục nhờ nhu cầu cuối năm

Mặc dù những mối lo của cả doanh nghiệp và người dân trồng cà phê vẫn đang hiện hữu như tín hiệu đáng mừng là càng về cuối năm, giá cà phê càng được kỳ vọng sẽ tăng cao hơn bởi nhu cầu tiêu thụ ở các dịp lễ, tết tăng mạnh đặc biệt trong bối cảnh các nước có nhu cầu tiêu thụ lớn như Mỹ và khối EU đang trong quá trình phục hồi lại kinh tế. 

Bên cạnh đó nguồn cung cà phê ở các nước lớn vẫn hạn chế cũng là động lực chính giúp đẩy giá mặt hàng này lên. 

Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) dự báo giá cà phê sẽ tiếp tục tăng, ít nhất cho đến quý I/2022. Hiệp hội Cà phê Brazil và Colombia khẳng định nguồn cung không thiếu, nhưng khó khăn trong khâu vận chuyển khiến nguồn cung bị hạn chế. 

Còn theo dự báo của Bộ phận Nông nghiệp nước ngoài (FAS) trực thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), trong niên vụ cà phê 2021-2022 Việt Nam sẽ xuất khẩu tăng 980.000 bao cà phê so với niên vụ 2020-2021.  

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Nam cho đây là cơ hội cho Việt Nam bởi “Việt Nam và Indonesia hai nguồn cà phê có thể bù đắp thâm hụt sản lượng của Brazil. Tuy nhiên, sản lượng của Indonesia khá ít nên các nước có thể sẽ đổ dồn vào thị trường Việt Nam. Chúng tôi kỳ vọng xuất khẩu sẽ thuận lợi bởi đây là cơ hội ngành cà phê Việt Nam".

Ông Nam nhận định dù COVID-19 cũng ảnh hưởng tiêu cực đến xuất khẩu cà phê song mức độ ảnh hưởng không lớn như những ngành khác. Đợt giãn cách ở 19 tỉnh phía Nam không trùng vụ thu hoạch cà phê, nhà máy tự động hóa nên cần ít công nhân nên vẫn duy trì được sản xuất và chế biến.

Khó khăn lớn nhất vẫn là việc vận chuyển cà phê từ kho ra đến cảng, từ cảng Việt Nam đến điểm giao hàng chưa thực sự thông suốt. Song đại diện Intimex cho rằng xuất khẩu cà phê sẽ tăng tốc trong những tháng cuối năm.

Tuy nhiên, Hiệp hội Cà phê- Ca cao Việt Nam tỏ ra thận trọng hơn khi cho rằng giá cà phê quay về thời hoàng kim 46.000 - 47.000 đồng/kg hay không còn phụ thuộc nhiều vào tình hình kiểm soát dịch COVID-19, tốc độ phục hồi kinh tế thế giới và thời tiết của các nước trồng cà phê lớn trên thế giới.

Nguồn : vietnambiz.vn

Năm 2022 được cho là một năm khó khăn đối với người trồng cà phê tại Brazil, nước sản xuất lớn nhất thế giới, khi hạn hán và sau đó là sương giá đã làm hư hại đến 20% số cây cà phê, có nguy cơ làm giảm sản lượng trong tương lai.

Cho đến nay, các chuyên gia đã đưa ra nhiều con số dự báo về sản lượng năm tới, dù các nhà giao dịch đang nhận định sản lượng sẽ giảm.

Nhà phân tích Judy Ganes, nhà sáng lập và là Chủ tịch J Ganes Consulting, nhận định sản lượng cà phê Brazil đạt khoảng 36 triệu bao (1 bao = 60 kg), một trong những con số thấp nhất được đưa ra và tổng sản lượng (bao gồm cả cà phê robusta) của nước này sẽ đạt 55 triệu bao, thấp hơn nhiều mức kỷ lục khoảng 70 triêu bao được ghi nhận vào năm 2020.

Nhà nông học người Brazil, Jonas Ferraresso, cho rằng hoa nở rộ sau mưa vào tháng 10, nhưng tỷ lệ đậu quả thấp hơn bình thường.

Rabobank, ngân hàng chuyên tài trợ cho lĩnh vực nông nghiệp, đưa ra mức dự báo 66,5 triệu bao, không thấp hơn nhiều so với mức kỷ lục.

Cardiff Coffee dự báo sản lượng đạt 63,1 triệu bao.

Anh Paulo Armelin, hiện quản lý trang trại rộng 220 ha ở Patrocinio, bang Minas Gerais, nơi sương giá nghiêm trọng nhất, cho biết khoảng 20% diện tích bị ảnh hưởng, còn lại vẫn ra hoa đều và tỷ lệ đậu quả cao.

Từ nay đến cuối tháng Một là khoảng thời gian lý tưởng nhất để dự báo về sản lượng.

Giá cà phê Arabica kỳ hạn tại sàn ICE tăng hơn 90% trong năm nay, sau khi hạn hán, sương giá và sau đó là tình trạng thiếu container trên toàn cầu ảnh hưởng đến hoạt động vận tải biển.

Giá tăng đã khiến người nông dân tại Brazil, Colombia và các nơi khác không giao được số cà phê đã giao dịch từ trước.

Nguồn: vietnambiz

Theo ước tính của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), xuất khẩu cà phê của Việt Nam trong tháng 11 đạt 78 nghìn tấn, trị giá 181 triệu USD, giảm 21,4% về lượng và giảm 16,5% về trị giá so với tháng 10.

Tính chung 11 tháng năm 2021, xuất khẩu cà phê của Việt Nam ước đạt 1,36 triệu tấn, trị giá 2,63 tỷ USD, giảm 4,4% về lượng, nhưng tăng 6% về trị giá so với cùng kỳ năm 2020. 

Tháng 11, giá xuất khẩu bình quân cà phê của Việt Nam ước đạt 2.327 USD/tấn, tăng 6,3% so với tháng 10/2021 và tăng 21% so với tháng 11/2020. 

Tính chung 11 tháng năm 2021, giá xuất khẩu bình quân cà phê ước đạt 1.931 USD/tấn, tăng 10,7% so với cùng kỳ năm 2020. 

Giá cà phê được dự báo tiếp tục tăng trong thời gian tới nhờ nhu cầu tiêu thụ cuối năm cao, phục vụ cho các dịp lễ tết. Bên cạnh đó, nguồn cung hạn chế góp phần đẩy giá cà phê tăng.

Theo Rabobank, xuất khẩu cà phê từ Brazil và các nước sản xuất bị định trệ do quá trình vận chuyển không thuận lợi. Tuần cuối tháng 10, giá cà phê arabica bắt đầu tăng mạnh do dự báo nguồn cung từ Brazil có xu hướng giảm sau đợt hạn hán và băng giá nghiêm trọng. 

Còn theo dự báo của Bộ phận Nông nghiệp nước ngoài (FAS) trực thuộc Bộ Nông nghiệp  Mỹ (USDA), trong niên vụ cà phê 2021-2022 Việt Nam sẽ xuất khẩu tăng 980.000 bao cà phê so với niên vụ 2020-2021. 

Tuy nhiên, sản lượng cà phê robusta xuất khẩu của Việt Nam tăng không bù đắp được lượng hàng bị ách tắc, không thể giao hàng do ảnh hưởng của dịch Covid-19 trong vài tháng trước.

Nguồn: vietnambiz.vn