MASCOPEX

Ngành cà phê Việt Nam đã trải qua một năm buồn cho cả nông dân và giới kinh doanh khi xuất khẩu giảm mạnh cả về lượng và giá. Liệu năm 2016 sắp tới có đem lại những tháng ngày tươi sáng hơn cho người trồng, người kinh doanh cà phê?

Từ cuối năm 2014, giá cà phê trên thị trường thế giới bắt đầu lao dốc. Phản ứng trước tín hiệu giá xuống, nông dân Việt Nam đã quyết định giữ lại cà phê để chờ giá lên. Nhưng giá không tăng trở lại và nông dân trồng cà phê phải chịu thiệt hại kép cả về giá lẫn lượng. Dù cầu đã vượt cung cà phê năm thứ 2 liên tiếp trên thị trường thế giới nhưng yếu tố tỷ giá và tồn kho cao tại cả nước xuất khẩu lẫn nước nhập khẩu đã duy trì giá cà phê ở mức thấp.

Nhìn lại một năm 2015 buồn

Tính đến hết tháng 11/2015, theo Tổng cục Hải quan, Việt Nam đã xuất khẩu 1,03 triệu tấn cà phê, tương đương 2,08 tỉ đô la Mỹ, giảm 23% về lượng và 28% về giá trị so với cùng kỳ năm 2014. Xuất khẩu giảm cả về lượng và giá trị trên hầu khắp các thị trường nhập khẩu lớn: Đức (-31% về lượng và -36% về giá trị), Mỹ (-15% về lượng và -21% về giá trị), Tây Ban Nha (-6% về lượng và -9% về giá trị), Israel (-18% về lượng và -23% về giá trị), Bỉ (-44% về lượng và -48% về giá trị).

Hầu hết kim ngạch xuất khẩu sang các thị trường trên đều giảm so với trung bình cùng kỳ so sánh trong giai đoạn 2010-2014. Một số thị trường xuất khẩu lớn vẫn tăng trưởng so với trung bình giai đoạn 2010-2014 bao gồm: Tây Ban Nha, Israel, Nhật Bản, Nga, Algieri, Thái Lan.  

Trong khi đó, niên vụ 2014/15, mặc dù sản lượng cà phê tại Brazil, Indonesia giảm năm thứ 3 liên tiếp, nhưng đồng tiền các nước này giảm giá rất mạnh so với đô la Mỹ, kèm với sản lượng tăng năm thứ 3 liên tiếp tại Colombia và Ethiopia, đã mang lại cho thị trường thế giới nguồn cà phê giá rẻ dồi dào. El Nino tác động trái chiều lên các nước sản xuất cà phê lớn: Brazil chịu tác động mạnh và tiếp tục giảm sản lượng; trong khi sản lượng tăng tại Colombia nhờ thời tiết thuận lợi và hiệu ứng tích cực của chương trình tái canh cà phê của nước này.

Đồng thời, từ đầu năm 2014 đến nay, đồng real Brazil và peso Colombia đã giảm giá lần lượt 37% và 40% so với đô la Mỹ nên các nhà xuất khẩu cà phê hai nước này đồng loạt ồ ạt bán cà phê ra thị trường thế giới. Trong khi đó, đồng Việt Nam neo với đô la Mỹ ở biên độ hẹp khiến cà phê Viêt Nam khó cạnh tranh về giá không chỉ tại thị trường Mỹ mà đặc biệt là tại các thị trường nhập khẩu lớn có đồng tiền giảm giá so với đô la Mỹ như EU, Nhật Bản, Hàn Quốc.

Liệu năm 2016 có sáng sủa hơn?

Một năm mới thường mang đến những hy vọng như lời chúc năm mới tốt hơn năm cũ. Các tổ chức nông nghiệp, tổ chức tài chính - ngân hàng lớn trên thế giới đều cho rằng thị trường cà phê năm 2016 sẽ có những cải thiện nhẹ so với năm 2015.

 

Cầu tăng là yếu tố đáng kể nhất sẽ nâng đỡ giá cà phê năm 2016, đặc biệt là tại các thị trường mới nổi (Algieri, Úc, Nga, Hàn Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ, Ukcraina) và các nước xuất khẩu cà phê lớn (ICO, 11/2015). Tại các thị trường truyền thống, nhập khẩu cà phê năm 2016 của EU được dự đoán tăng 400 ngàn bao, đạt mức kỷ lục 45,5 triệu bao; nhập khẩu của Mỹ cũng được dự báo tăng 500 ngàn bao lên mức 24 ngàn bao. Tồn kho cà phê cuối năm 2016 của EU và Mỹ dự đoán không đổi so với năm 2015, lần lượt ở mức 12,5 triệu bao và 6,1 triệu bao (USDA,12/2015).

Năm 2015, cầu vượt cung trong hai năm liên tiếp, tăng trưởng hàng năm đạt 2,4% trong giai đoạn 2011-2015 và xuất khẩu - tiêu dùng cà phê năm 2016 được dự đoán sẽ đạt mức kỷ lục, đẩy tồn kho cà phê thế giới xuống mức 36,7 triệu bao.

Tuy vậy, cung cà phê năm 2016 được dự đoán tăng tại Colombia, Indonesia, Việt Nam sẽ đủ bù đắp sự sụt giảm sản lượng tại Brazil nên tiếp tục kìm giữ giá cà phê. Đồng real Brazil và peso Colombia duy trì ở mức rất thấp sẽ tiếp tục là áp lực lớn lên giá cà phê. IMF dự báo giá cà phê robusta (**) quý 1/2016 giảm xuống mức 69,7 xu Mỹ/cân Anh (cents/pound) trước khi tăng dần về cuối năm. Commerzbank dự báo trong ba tháng đầu năm 2016, giá cà phê arabica đạt 130 cents/pound và cà phê robusta đạt 1.600 đô la/tấn, giảm từ mức 1.750 đô la/tấn trong dự báo của ngân hàng này hồi tháng 10.

Như vậy, trước khi có những tín hiệu mới, thị trường cà phê được cho là sẽ tiếp tục duy trì ở mặt bằng giá thấp trong vài tháng tới dù thị trường cà phê cả năm 2016 dự đoán sẽ có cải thiện so với năm 2015.

Sau khoảng ba tháng tăng và liên tục được duy trì ở mức cao, giá lúa gạo thị trường nội địa hiện đã quay đầu giảm trở lại. 

Trao đổi với Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online, bà Ngô Ngọc Yến, Giám đốc doanh nghiệp Yến Ngọc (TPHCM), cho biết gạo nguyên liệu của giống IR 50404 tại thị trường chợ đầu mối lương thực Bà Đắc, huyện Cái Bè, Tiền Giang hiện được các doanh nghiệp xuất khẩu mua vào với giá 6.800-6.950 đồng/kg (tùy loại), giảm 200 đồng/kg so với mức giá cách nay khoảng một tuần.

Gạo nguyên liệu của giống lúa thơm nhẹ OM 4900 có giá khoảng 8.400 đồng/kg và gạo nguyên liệu của giống OM 5451 có giá 7.300-7.400 đồng/kg, giảm khoảng 50-100 đồng/kg so với mức giá hồi tuần rồi.

Đối với lúa IR 50404 tươi thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp, theo bà Yến, hiện được thương lái thu mua tại ruộng có giá dao động khoảng 4.700-4.800 đồng/kg, giảm khoảng 100-150 đồng/kg so với mức giá hồi tuần rồi.

“Tuy giá sụt giảm, nhưng gạo nguyên liệu của giống IR 50404 - loại gạo chính được doanh nghiệp dùng để cung cấp theo hợp đồng 450.000 tấn cho Philippines và 1 triệu tấn cho Indonesia - hiện vẫn được tiêu thụ rất tốt”, bà Yến cho biết.

Trong khi đó, giá chào xuất khẩu gạo hiện đang hình thành những khuynh hướng khác nhau, giảm ở phân khúc 5% tấm; ổn định ở phân khúc 25% tấm và gạo thơm Jasmine.

Cụ thể, theo thông tin từ một số doanh nghiệp xuất khẩu gạo tại Đồng bằng sông Cửu Long, hiện gạo 5% tấm được chào bán ở mức 365-375 đô la Mỹ/tấn, giảm 5 đô la Mỹ/tấn so với mức giá hồi tuần rồi; gạo 25% ổn định ở mức 355-365 đô la Mỹ/tấn và gạo thơm Jasmine có giá 450-460 đô la Mỹ/tấn.

Lý giải nguyên nhân giá lúa gạo sụt giảm trở lại, ông Lâm Anh Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Thịnh Phát (Bến Tre), cho rằng giá xuất khẩu tăng thời gian vừa qua là một điều bất hợp lý, bởi với mức giá như vậy doanh nghiệp cũng không ký được hợp đồng mới, vì mua cao, bán ra không có lời.

Hơn 3.000 đại biểu từ 162 nước thành viên tham dự Hội nghị bộ trưởng lần thứ 10 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vừa bế mạc tại Nairobi (Kenya) đã đạt thỏa thuận đột phá về dỡ bỏ trợ giá xuất khẩu nông sản.

Theo đó, các nước phát triển cam kết dỡ bỏ ngay lập tức trợ giá xuất khẩu nông sản, trong khi các nước đang phát triển cam kết sẽ dỡ bỏ trợ giá xuất khẩu nông sản trong thời gian từ nay đến năm 2018.

Tổng giám đốc WTO Roberto Azevedo đánh giá cao thỏa thuận trên như “kết quả đáng kể nhất về lĩnh vực nông nghiệp” trong lịch sử 20 năm thành lập và hoạt động của WTO”.

Đại diện Thương mại Mỹ Michael Froman cho rằng thỏa thuận trên sẽ giúp tạo ra sân chơi bình đẳng cho nông dân và các chủ trang trại của Mỹ. Theo ông, động thái trên của WTO sẽ chấm dứt các khoản trợ giá bóp méo hoạt động thương mại đang tồn tại và minh chứng khả năng giải quyết vấn đề của hệ thống thương mại đa phương.

Ủy ban châu Âu (EC) hoan nghênh thỏa thuận trên như một thông tin tích cực để thương mại toàn cầu công bằng hơn. Ủy viên thương mại Liên minh châu Âu (EU) Cecilia Malmstroem cho rằng đối với những người còn nghi ngại, thỏa thuận trên đã chứng minh vai trò và năng lực của WTO trong việc giải quyết các vấn đề.

Hội nghị WTO kéo dài 5 ngày (từ ngày 15-12 đến ngày 19-12) cũng nhất trí mở rộng danh sách các sản phẩm công nghệ thông tin được miễn giảm thuế (đến 201 loại sản phẩm) và chính thức kết nạp 2 nước thành viên mới là Liberia và Afgahnistan vào WTO.

Tuy nhiên, hội nghị WTO lần này vẫn chưa thu hẹp được những bất đồng còn tồn tại giữa các nước giàu và nghèo về cách khai thông sự bế tắc dai dẳng của vòng đàm phán thương mại tự do Doha.

(Thời báo kinh tế Sài Gòn)

90% người Việt chưa biết thưởng thức ly cà phê đích thực. Dòng cà phê thị hiếu của người Việt đang là loại cà phê pha trộn với đậu tương, caramen…, dễ gây hủy hoại cơ thể con người. Với cách uống này, đường đi từ quán cà phê đến nấm mồ không xa, Tổng Giám đốc Thái Hòa nhận định.

“Cách uống cà phê của người Việt Nam đang đi ngược lại so với thế giới”, ông Nguyễn Văn An – Tổng Giám đốc CTCP Tập đoàn Thái Hòa Việt Nam – cho biết tại tọa đàm “Năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng của cà phê” diễn ra cuối tuần trước.

Theo ông An, trong khi thế giới chỉ lấy hương cà phê mà không lấy vị cà phê, thì Việt Nam đang làm ngược lại.

“Nhiều người tiêu dùng nghĩ rằng cà phê thật không ngon mà phải độn phụ gia mới ngon”, ông An nói.

“Người dùng cà phê Việt Nam đang uống nhiều chất độn hơn chất cà phê. Tại sao từ ly cà phê đến nấm mồ nhanh? Là vì uống cà phê giờ không phải từ cà phê mà uống từ hóa chất hoặc từ nông sản rang cháy”.

Ông An cho biết: Nhiều cơ sở chế biến nhỏ vì lợi nhuận và vì thiếu hiểu biết trong vấn đề an toàn thực phẩm mà sản xuất ra những sản phẩm không tốt, thậm chí mang tính độc hại. Họ rang đậu tương cháy để lấy độ đậm đắng và vị chát được lấy từ nhân cau để tăng thêm phần phấn khích khi uống cà phê.

Điều đó vô hình chung đã hủy hoại cơ thể con người vì chất cháy, tinh dầu cháy sẽ gây ung thư, nhịp tim loạn, giảm trí nhớ.

Bên cạnh đó, caramen từ đường cháy, bơ hòa tan ở nhiệt độ cao họ đem dùng để láng phủ lên bề mặt cà phê, sau một thời gian ở nhiệt độ bình thường sẽ gây mốc độc tố. Thế giới đang nghiêm cấm dòng cà phê này, nếu phát hiện sẽ cho tiêu hủy sản phẩm.

Với những cách chế biến trên thì chỉ lấy được vị cà phê. Khi nước vào sẽ mang tính chất rửa trôi caramen, cà phê có vị đắng chát. Nhưng nếu muốn đẩy được hương cà phê thì phải dùng nhiệt độ hóa hơi, muốn có hương cà phê thì phải cho chất tạo hương.

“Với tỷ lệ caffeine chỉ trên dưới 1%, người uống sẽ uống được nhiều, không bị say vì caffeine gần như không có. Nếu nghiện uống món cà phê này liên tục thì người uống từ việc ngồi quán sẽ đi xuống nấm mồ không xa”, ông An khuyến cáo.

Đồng tình với ý kiến trên, ông Phan Minh Thông – Tổng Giám đốc Công ty TNHH Phúc Sinh cho rằng: “Chúng ta rất thiệt thòi. Chúng ta toàn uống bắp ngô, đậu, hương liệu mà cả thế giới người ta uống cà phê chứ không uống nguyên liệu”.

Theo các chuyên gia, với thể trọng hiện nay, người Việt Nam tốt nhất uống cà phê không thấp hơn tỷ lệ 1,5% caffeine/tổng chất khô, và nên dưới 2% caffeine/tổng chất khô. Đồng thời, chỉ nên uống từ 12 đến 15 gram cà phê xay nguyên chất.

Không nên lạm dụng uống quá nhiều, vì lượng caffeine/tổng chất khô nếu lớn hơn 2%, khi vào cơ thể nhiều sẽ gây ức chế thần kinh, làm giòn xương, tăng nhịp đập của tim….

“Người thông thái chỉ nên uống cà phê có tỷ lệ cafe Arabica cao là trên 1,5% và dưới 2% tổng chất khô, và chỉ dùng hương cà phê mà không lấy vị cà phê”, ông An nói.

Tỷ lệ caffeine/tổng chất khô ở 2 loại cafe phổ biến nhất Việt Nam - cafe Arabica là 1,5%; cafe Robusta là 2,5%.

Việt Nam đang tồn tại một nghịch lý khi là nước xuất khẩu cà phê thứ 2 thế giới, nhưng tăng trưởng tiêu dùng cà phê của Việt Nam rất thấp.

Trong khi các quốc gia khác bao giờ cũng khuyến khích tiêu dùng trong nước, khi dư thừa tiêu dùng trong nước mới tính đến xuất khẩu, thì tại Việt Nam, các sản phẩm cà phê ngon đều xuất khẩu ra nước ngoài.

(Theo Tri thức trẻ)